Standpunten Belgische politieke partijen inzake anticorruptiebeleid en politieke integriteit


Date : 28/05/2019

TI Belgium heeft met het oog op de verkiezingen van 26 mei 2019 de politieke partijen uitgenodigd hun standpunt kenbaar te maken inzake een aantal thema’s rond corruptie, belangenconflicten, ongeoorloofde beïnvloeding, lobbying, politieke integriteit en de doeltreffendheid van het Belgisch anticorruptie beleid.
De volgende politieke partijen hebben positief geantwoord op deze uitnodiging en hebben de vragenlijst beantwoord: cdH, CD&V, DéFI, Ecolo, Groen, MR, N-VA, Open Vld, PS, PVDA/PTB en sp.a.
Vlaams Belang heeft de vragenlijst niet beantwoord.

Richtlijnen

In een eerste luik werden de politieke partijen bevraagd naar richtlijnen die zij, als organisatie, hebben uitgevaardigd inzake de volgende drie thema’s: nultolerantie inzake corruptie, het voorkomen van belangenconflicten en het voorkomen van ongeoorloofde beïnvloeding.
TI Belgium stelt vast dat

Slechts drie politieke partijen hebben voor deze drie thema’s duidelijke specifieke richtlijnen uitgevaardigd. Een vierde partij heeft dit gedaan voor twee van de drie velden. Een vijfde partij meldt dat zij werkt aan een vormingsproject om op een ethische en transparante manier aan politiek te doen met referentie naar het model van de VVSG deontologische code. De andere partijen refereren naar algemene beginselen ( respect voor de grondwet, de wet, de beginselen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, ethische en deontologische regels, het algemeen belang, enz.) . In de meeste gevallen gebeurt dit zonder referentie naar de drie voormelde thema’s.
De impact van het communiceren van deze richtlijnen intern aan de leden en mandatarissen en extern, aan derden buiten de partij, moet worden beoordeeld in functie van het specifiek en duidelijk gehalte van de betreffende richtlijnen. De communicatie van duidelijke en specifieke richtlijnen hebben uiteraard een verdergaande impact.
Binnen de partijinstanties is er - een enkele uitzondering niet te na gesproken- geen aparte instantie die waakt over de naleving van deze richtlijnen en die de niet-naleving ervan sanctioneert.
Tenslotte blijkt uit deze bevraging dat geen enkele partij een echt klokkenluiders mechanisme heeft uitgewerkt noch intern, noch extern toegankelijk voor derden niet-leden. De meeste partijen refereren ter zake naar algemene beginselen en naar een algemene praktijk dat klachten zullen behandeld worden.

Maatregelen

In een tweede luik werden de politieke partijen gevraagd of zij bereid zijn om specifieke maatregelen te stemmen en uit te voeren die kernbehoeften binnen het democratisch bestel verzekeren: de integriteit van de politieke verantwoordelijken; de transparantie inzake de fiscale situatie van de leden van de regering en inzake het registreren van lobbyisten.
TI Belgium stelt vast dat

Slechts twee politieke partijen kunnen zich vinden in het voorstel dat elke persoon die kandidaat is voor een verkiezing bij algemeen stemrecht, een blanco strafregister dient voor te leggen. Zij die zich niet kunnen vinden in dit voorstel doen echter een aantal constructieve voorstellen. Een eerste suggestie is om de aard van de begane misdrijven beter te omschrijven. Een ander voorstel is om de huidige begrenzing -  nl. dat het verval van politieke rechten automatisch volgt uit de bij wet vastgelegde veroordelingen of als bijkomende specifieke straf wordt uitgesproken -  te evalueren met het oog op maximale integriteit. Een derde voorstel om de gevallen waarin het verval van politieke rechten als bijkomende straf kan worden opgelegd uit te breiden, gaat in dezelfde richting.
Alle politieke partijen, op twee na, zijn voorstander van het verifiëren van de fiscale situatie van elk lid van de federale regering (minister en staatssecretaris) op het ogenblik van het opnemen van hun functie.
Alle politieke partijen, op één na, zijn voorstander van de verplichting tot voorafgaande inschrijving in een transparantieregister, van elke lobbyist.

Belgisch anti-corruptiebeleid

In een derde luik worden de politieke partijen gevraagd of zij bereid zijn om specifieke maatregelen te stemmen en uit te voeren die de doeltreffendheid van het Belgisch anticorruptie beleid verhogen en die België minstens in een gelijkwaardige positie plaatsen in vergelijking met andere Europese landen. België scoort immers zeer slecht inzake de afdwingbaarheid van de verplichtingen vervat in de internationale conventies inzake de strijd tegen corruptie.

Ti Belgium stelt vast dat alle politieke partijen voorstander zijn om bijkomende budgetten en middelen ter beschikking te stellen voor een efficiënt vervolgingsbeleid inzake internationale corruptie en dit op het niveau van de gerechtelijke autoriteiten, politie, de Centrale Dienst voor de Bestrijding van Corruptie, enz. .
TI Belgium stelt vast dat een grote meerderheid van de politieke partijen

Alle politieke partijen, op twee na, zijn voorstander om de minnelijke schikkingen in strafzaken en met name in corruptiezaken publiek te maken.  Eén van de vorstanders stelt dat dit op een anonieme basis dient te gebeuren. Tegenstanders werpen op dat de minnelijke schikking geen publiek toegankelijke informatie is daar zij geen schuldigverklaring inhoudt en dat controle door het parlement dient te worden uitgeoefend op basis van een jaarlijks verslag door de Minister van Justitie.
Alle politieke partijen, op één na, zijn voorstander om de vereiste van dubbele strafbaarstelling voor het vervolgen van ongeoorloofde beïnvloeding en corruptie van buitenlandse publieke autoriteiten op te heffen, voor de gevallen waar deze vereiste nog van toepassing is. De partij die dit voorstel niet steunt is van oordeel dat dit probleem zich niet meer stelt sinds België het Verdrag van de Verenigde Naties d.d. 31 Oktober 2002 tegen de Corruptie, heeft geratificeerd.
Alle politieke partijen, op één partij na, zijn voorstander om het wettelijk kader voor de bescherming van klokkenluiders uit te breiden naar de volledige publieke sector en naar de private sector. De enige afwijkende opinie roept de recente ontwikkeling inzake de bescherming van klokkenluiders op Europees niveau in.
Alle politieke partijen zijn akkoord om bijkomende budgetten en middelen ter beschikking te stellen voor de uitwerking van een efficiënt vervolgingsbeleid inzake internationale corruptie en dit op niveau van de gerechtelijke autoriteiten, politie, de Centrale Dienst voor de Bestrijding van Corruptie (CDBC), enz. ….
Alle partijen, op twee na, zijn voorstander om vennootschappen wettelijk te verplichten een compliance programma uit te werken en om sancties op te leggen indien de vennootschap een dergelijk compliance programma niet invoert of het niet aangepast heeft aan de wettelijke vereisten. Tegenstanders van deze maatregel wijzen op het overbodig karakter van deze bijkomende verplichting daar inbreuken reeds strafrechtelijke worden gesanctioneerd. Bovendien zouden deze verplichtingen volgens hen ook, zonder een disproportionele administratieve overlast, binnen de Corporate Governance kunnen worden geïntegreerd. Tenslotte zijn zij van mening dat een dergelijke verplichting geen garanties geeft op een gedragsverandering.

De volgende stappen worden door TI Belgium gepland:

1. Het overmaken aan de toekomstige formateur en de politieke partijen betrokken bij het formatieberaad, van een agenda gebaseerd op de antwoorden van de politieke partijen;

2. Gesprekken met elk van de politieke partijen na de verkiezingen met het oog op

3. Jaarlijkse monitoring en communicatie over de vooruitgang die ter zake wordt gemaakt via de TI Belgium website en de

 

20/05/2019, Guido De Clercq