De cruciale rol van de accountancysector in de strijd tegen corruptie


Date : 08/09/2021

Sinds medio 2017 buigt zich binnen ons Kapittel een groep bestuursleden met relevante accountantsberoepsachtergrond over de in onze ogen cruciale rol van het accountantsberoep in België bij de bestrijding van corruptie. Corruptie is vaak een element in aanzienlijke financiële fraude, in extreme gevallen leidend tot bedrijfsfaillissementen.

Onlangs hebben wij een belangrijke mijlpaal bereikt in onze inspanningen om het accountantsberoep bewust te maken van zijn rol bij de bestrijding van corruptie.

Binnen onze projectgroep beschikken wij over accountants die bijzonder relevante internationale ervaring hebben met audit of forensische auditopdrachten op het gebied van fraude en daarmee samenhangende corruptie. Sinds 2017 hebben wij twee openbare seminars gehouden, voornamelijk bijgewoond door accountants en vertegenwoordigers van relevante accountantsorganen en toezichthouders, waarin is ingegaan op wat wij zien als de cruciale rol van accountants bij de bestrijding van corruptie. Wij hebben ons voornamelijk, maar niet uitsluitend, gericht op accountants in een auditcontext. Hoewel wij de rol van de accountants in deze strijd van cruciaal belang achten, doet dit geenszins afbreuk aan de verantwoordelijkheid van het management en de auditcomités voor de integriteit van de financiële staten en het aanpakken van het risico van fraude in entiteiten.

De impact van de coronaviruscrisis betekende dat onze verdere publieke actie, na succesvolle seminars in 2017 en 2019, beperkt was. We konden echter een virtuele ronde organiseren in december 2020 tafel met vertegenwoordiging van het Belgisch Instituut van de Bedrijfsrevisoren, praktiserende bedrijfsrevisoren, de academische wereld en twee van de relevante regelgevende instanties. Uit de besprekingen hebben wij geconcludeerd dat corruptie, hoewel in sommige gevallen een element van fraude en daarmee samenhangende criminaliteit, zoals in het geval van het witwassen van geld, zeer zelden of helemaal niet specifiek wordt vermeld in auditnormen.

Na deze succesvolle virtuele rondetafeldiscussie zagen wij een kans voor TI-B om te lobbyen met betrekking tot de mogelijke herzieningen van de relevante standaarden voor accountantscontrole, met name van de International Auditing Standard (ISA 240). De International Auditing and Assurance Standards Board (IAASB) was een openbare raadpleging gestart om van alle belanghebbenden in het ecosysteem van de financiële verslaglegging te vernemen of de internationale controlestandaarden met betrekking tot fraude en continuïteit moeten worden bijgewerkt om rekening te houden met het snel veranderende landschap van externe verslaggeving, en zo ja, op welke gebieden. In onze reactie daarop hebben wij aanbevolen om in ISA240 fraude specifiek als volgt te definiëren:


(1) verduistering van activa,
(2) frauduleuze verklaringen en
(3) omkoping en corruptie.
Dit komt overeen met de definities van fraude die worden gehanteerd door bijvoorbeeld ACFE (vanaf 1997) en COSO (Fraud Risk Management model, vanaf 2016).


Fraude en daarmee samenhangende corruptie worden ook in verband gebracht met het witwassen van geld. Hier zijn accountants niet de enigen met verantwoordelijkheid om deze vorm van financiële criminaliteit te bestrijden. Ook bankiers, advocaten, notarissen en makelaars in onroerend goed dragen op dit gebied een gedeelde verantwoordelijkheid. Wij overwegen nu ons project uit te breiden tot deze beroepsgroepen.

Wij zijn van mening dat, hoewel corruptie in geld of in andere vormen zeer zelden van direct belang kan zijn voor financiële overzichten die aan een accountantscontrole moeten worden onderworpen, de mogelijke gevolgen van de uiteindelijk daaruit voortvloeiende sancties veel belangrijker en mogelijkerwijs van wezenlijk belang kunnen zijn. Voorts zijn wij van mening dat, nu de richtlijn van de Europese Unie betreffende klokkenluiders, die betrekking heeft op de bescherming van klokkenluiders en tot meer aandacht voor fraude kan leiden, in nationale wetgeving is omgezet, het een geschikt moment is om de beschrijving ervan in ISA240 opnieuw te bezien.